Kıyas — Disciplined Ideation and Analogical Inference

A Claude skill for research that is stuck. Kıyas (Arabic/Turkish: analogical reasoning — carrying a ruling to a new case through a shared illet) does not make a model more creative. Models are already fluent analogy generators. It adds constraint, so that what comes out can be audited instead of admired.

Every generated idea leaves in the same envelope:

Claim → Illet (the structural equivalence that carries it) → Breaking point (where the analogy stops) → Cheapest refutation (the smallest test that kills it) → Arbiter (who returns the verdict) → Prior art (named lineage) → Tier

An idea whose illet cannot be named is discarded, not softened. An idea whose only judge is its own author stays speculative, however plausible it sounds.

Kıyas is the generative upstream partner of Mizan: Mizan weighs and refutes, Kıyas produces what gets weighed — already shaped for that audit. Refuted patterns flow back as negative constraints, which closes the loop.

Why a generator needs a discipline at all

The verification loop that makes coding tasks tractable is not powered by the fact that code is code. It is powered by an arbiter external to the author: the runtime decides, not the person who wrote the claim. Move the same protocol to ideas, strategy, or research, and the paperwork survives while the judge quietly disappears.

Kıyas takes the opposite side of the same problem. In code, generation can be sloppy because the compiler filters for free; off code, filtering is expensive, so the filter moves into generation. The illet requirement is the analogical equivalent of type-checking: elimination before execution.

What is in here

Path	What it is
skill/kiyas/SKILL.md	The skill itself — modes, procedure, tiers, anti-patterns
skill/kiyas/references/operators.md	Seven generative operators, the anti-pattern sweep (AD1–AD6), the Mizan seed template
skill/kiyas/schemas/kiyas-seed.yaml	The output contract as data (rules G1–G6)
kiyas.skill	One-file package for installing the skill
tools/kiyas_validate.py	LLM-free G1–G6 checker
tools/kiyas_ledger.py	Survival-rate reporter for generated seeds
examples/	A worked batch that CI validates, plus a sample refuted-patterns export
ledger/	Where the survival record accumulates
docs/	Quickstart and usage guide (EN/TR)

Install the skill

# Claude Code / Claude Desktop: install the packaged skill
cp kiyas.skill ~/.claude/skills/

Or point your project at skill/kiyas/ directly.

Check a batch of seeds

pip install -r tools/requirements.txt
python tools/kiyas_validate.py examples/kiyas-seed.example.yaml

With the negative-constraint feedback loop wired in:

python ../Mizan/tools/mizan_export_refuted.py registry.yaml -o refuted-patterns.yaml
python tools/kiyas_validate.py --refuted refuted-patterns.yaml seeds.yaml

What the validator does NOT do

It checks that the illet field is filled. It cannot check that the illet is true. Contract completeness is machine-checkable; idea quality is not.

This distinction is the whole point of the project, so it is worth being blunt: a tool that claimed to score idea quality would be an arbiter-less domain wearing an arbiter-ed domain's clothes — exactly the failure this methodology exists to name.

Honest status of the project's own claim

Kıyas claims that disciplined generation produces candidates that survive audit better than free brainstorming. That claim is currently [S] — speculative. ledger/kiyas-ledger.yaml is where it gets measured, and tools/kiyas_ledger.py prints a permanent [KKE] (critical control missing) until a control arm exists. It will be reported when there is a record, wins and losses both.

Contributing

See CONTRIBUTING.md — the ground rules are the ones the tool enforces on everyone.

Licensing

Dual, deliberately: code and schemas → MIT (LICENSE); prose and methodology text → CC-BY-4.0 (LICENSE-docs.md).

Version

v1.0 — seven operators + AD1–AD6 sweep + A1–A4 preregistration hygiene + G1–G6 seed schema & validator + survival ledger + Mizan feedback loop.

---

Kıyas — İlkeli Fikir Üretimi ve Analojik Çıkarım

Tıkanmış araştırma için bir Claude skill'i. Kıyas (bir hükmü ortak illet üzerinden yeni bir vakaya taşıma disiplini) modeli daha yaratıcı yapmaz; modeller zaten akıcı analoji üreticisidir. Kattığı şey kısıttır — çıkanın beğenilmek yerine denetlenebilmesi için.

Üretilen her fikir aynı zarfla çıkar:

İddia → İllet (analojiyi taşıyan yapısal denklik) → Kırılma noktası (analojinin bittiği yer) → En ucuz çürütme (onu öldürecek en küçük test) → Hakem (hükmü kim veriyor) → Prior art (isimli soyağacı) → Tier

İlleti isimlendirilemeyen fikir yumuşatılmaz, atılır. Tek hakemi kendi yazarı olan fikir, ne kadar makul görünürse görünsün spekülatif kalır.

Kıyas, Mizan'ın üretici üst-kolu: Mizan tartar ve çürütür, Kıyas tartılacak olanı üretir — ama o denetime hazır biçimde. Çürütülen desenler negatif-kısıt olarak geri akar; döngü böyle kapanır.

Bir üreticiye neden disiplin gerekir

Kodlama görevlerini çözülebilir kılan doğrulama döngüsünün gücü, kodun kod olmasından gelmez. Yazardan bağımsız bir hakemden gelir: hükmü iddiayı yazan değil, runtime verir. Aynı protokolü fikre, stratejiye, araştırmaya taşıdığında evrak ayakta kalır ama hakem sessizce kaybolur.

Kıyas aynı problemin öbür ucunu tutar. Kodda üretim savruk olabilir, çünkü derleyici bedavaya eler; kod dışında eleme pahalıdır, o yüzden filtre üretimin içine taşınır. İllet zorunluluğu, analojinin tip denetimi karşılığıdır: çalıştırmadan önce eleme.

Depoda ne var

Yol	Nedir
skill/kiyas/SKILL.md	Skill'in kendisi — modlar, prosedür, tier'lar, anti-desenler
skill/kiyas/references/operators.md	Yedi üretici operatör, anti-desen taraması (AD1–AD6), Mizan tohum şablonu
skill/kiyas/schemas/kiyas-seed.yaml	Çıktı sözleşmesinin veri hâli (G1–G6 kuralları)
kiyas.skill	Skill'i kurmak için tek-dosya paket
tools/kiyas_validate.py	LLM'siz G1–G6 denetleyici
tools/kiyas_ledger.py	Üretilen tohumların sağ-kalım oranı raporlayıcısı
examples/	CI'ın doğruladığı çalışılmış parti + örnek çürütülmüş-desen dosyası
ledger/	Sağ-kalım kaydının biriktiği yer
docs/	Hızlı başlangıç ve kullanım kılavuzu (EN/TR)

Kurulum

cp kiyas.skill ~/.claude/skills/

Ya da projeni doğrudan skill/kiyas/ dizinine yönlendir.

Bir tohum partisini denetle

pip install -r tools/requirements.txt
python tools/kiyas_validate.py --lang tr examples/kiyas-seed.example.yaml

Geri-besleme döngüsü bağlıyken:

python ../Mizan/tools/mizan_export_refuted.py registry.yaml -o refuted-patterns.yaml
python tools/kiyas_validate.py --lang tr --refuted refuted-patterns.yaml seeds.yaml

Doğrulayıcının YAPMADIĞI şey

İllet alanının dolu olduğunu kontrol eder. İlletin doğru olduğunu kontrol edemez. Sözleşme bütünlüğü makine-denetlenebilir; fikir kalitesi değil.

Bu ayrım projenin bütün meselesi olduğu için açıkça yazılıyor: fikir kalitesini puanladığını iddia eden bir araç, hakemsiz bir alana hakemli bir alanın kılığını giydirmiş olurdu — bu metodolojinin var olma sebebi tam da o hatayı isimlendirmek.

Projenin kendi iddiasının dürüst durumu

Kıyas, ilkeli üretimin serbest brainstorm'a kıyasla denetimden daha iyi sağ çıkan adaylar ürettiğini iddia ediyor. Bu iddia şu an [S] — spekülatif. ledger/kiyas-ledger.yaml bunun ölçüldüğü yer; tools/kiyas_ledger.py bir kontrol kolu var olana dek kalıcı [KKE] (kritik kontrol eksik) basıyor. Kayıt oluştuğunda, kazançlar ve kayıplarla birlikte raporlanacak.

Katkı

Bkz. CONTRIBUTING.md — temel kurallar, aracın herkese uyguladığı kuralların aynısı.

Lisans

Bilinçli olarak ikili: kod ve şemalar → MIT (LICENSE); düzyazı ve metodoloji metni → CC-BY-4.0 (LICENSE-docs.md).

Sürüm

v1.0 — yedi operatör + AD1–AD6 taraması + A1–A4 önkayıt hijyeni + G1–G6 tohum şeması ve doğrulayıcısı + sağ-kalım defteri + Mizan geri-besleme döngüsü.